Thailand Open Data Catalog บัญชีข้อมูลเปิดของไทย

Open Data Thailand เป็นสมุดทะเบียนสำหรับชุดข้อมูลและเนื้อหาแบบเปิด เว็บไซต์นี้ทำงานด้วยซอฟต์แวร์ CKAN ซึ่งทำให้การค้นหา แบ่งปัน และใช้ข้อมูลซ้ำ ไปเป็นได้โดยง่าย โดยเฉพาะการทำงานเหล่านั้นด้วยวิธีการอัตโนมัติด้วยคอมพิวเตอร์

Open Data Thailand is an open registry of data and content packages. Harnessing the CKAN software, this site makes it easy to find, share and reuse content and data, especially in ways that are machine automatable.

ไอเดียของ Open Data Catalog คือ พยายามรวบรวมข้อมูลสาธารณะและข้อมูลภาครัฐ ที่เปิดเผยอยู่แล้วในอินเทอร์เน็ต แต่อาจจะกระจัดกระจายอยู่ หรืออยู่ในรูปแบบที่นำไปใช้ต่อไม่สะดวก มาจัดระบบระเบียบ ให้ค้นหาได้ง่าย เพื่อส่งเสริมการนำข้อมูลเหล่านี้ไปใช้ต่อ เพื่อประโยชน์ของสาธารณะ และหวังผลในเชิงรณรงค์ให้สังคมเห็นความสำคัญของการเปิดเผยข้อมูลสาธารณะในรูปแบบที่นำไปประมวลผลต่อได้โดยง่าย เพื่อกระตุ้นให้ภาครัฐเปิดเผยข้อมูลเหล่านี้ในรูปแบบที่เหมาะสมเองต่อไปในอนาคต ให้เป็นพันธกิจที่รัฐต้องมีต่อสาธารณะ

หลักการข้อมูลภาครัฐแบบเปิด (Open Government Data Principles)

ติดตามข่าว Open Data และ Data Journalism ได้จาก Guardian.co.uk Data Store

technorati tags: , ,

The Condition of Free Culture

(เงื่อนไขสู่วัฒนธรรมเสรี)

ขอคิดต่อจากพี่เทพ

เป็นไปได้ว่า เหตุหนึ่งที่ free culture หรือ วัฒนธรรมเสรี นั้นยังไม่แพร่หลายหรือไปไม่ถึงไหนในบางสังคม ก็เพราะ วัฒนธรรมในสังคมนั้น ๆ ไปกันไม่ได้กับแนวคิด เสรี เป็นพื้นฐานของวัฒนธรรมเสรี

เสรี = ไม่ต้องขออนุญาต

คุณสมบัติหลักของ สัญญาอนุญาตแบบเปิด (open licenses) ก็คือ การผู้นำไปใช้ไม่ต้องขออนุญาตผู้ถือครองลิขสิทธิ์

เพียงผู้นำไปใช้ ตกลงยินดีที่จะทำตามเงื่อนไข ที่ทางผู้ถือครองลิขสิทธิ์ประกาศเอาไว้แล้ว-อย่างชัดแจ้ง-ต่อสาธารณะ เขาก็มีสิทธิจะใช้งานนั้นในทันที

สิ่งนี้แปลว่า ถ้าคุณทำตามกติกาเดียวกัน ข้อตกลงเดียวกัน คุณก็จะได้รับการปฏิบัติเหมือน ๆ กัน

แต่สิ่งง่าย ๆ แบบนั้น ก็อาจจะเป็นเรื่องลำบากในสังคมหลายมาตรฐาน ที่กติกาเดียวกันก็มักจะให้ผลกับคนกลุ่มต่าง ๆ ต่างกัน

เป็นไปได้เช่นกันว่า เหตุหนึ่งที่วัฒนธรรมเสรี นั้นถูกเข้าใจเพี้ยน ๆ ไป เช่นว่า เสรี ก็คือ ให้ใช้ฟรี แค่ขออนุญาตกันก็พอ นั้นก็เพราะ ความมี ความเป็น authority เป็นเรื่องสำคัญในสังคมนั้น หรือ สังคมนั้นโน้มเอียงไปทางสังคมอุปถัมภ์

ความจำเป็นต้องอนุญาต นั้นแปลว่า จะยังต้องมีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด มีอำนาจมากกว่าอีกฝ่ายเสมอ นอกจากนี้มันยังมีแง่มุมของการรวมศูนย์ (centralized) สู่ผู้ให้อนุญาต

ผู้ให้อนุญาตนี้เอง ที่จะเป็นผู้มีสิทธิ์ขาดตัดสินว่า อะไรทำได้ อะไรทำไม่ได้ — ซึ่งสิ่งนี้เช่นกัน ก็ไปกันไม่ได้กับเรื่อง ถ้าทำตามกติกาเดียวกัน ก็ควรรับผลเดียวกันเสมอกัน

เพราะความมี ความเป็น authority ที่ใหญ่กว่ากติกานั้น พูดง่าย ๆ ก็คือสิ่งที่เรียกว่า ฉันคือกฎ

อยากจะอนุญาตคนนี้ แต่ไม่อนุญาตคนนั้น มีอะไรไหม ?

เสรี != (ไม่เท่ากับ) ไม่ต้องเสียเงิน

ดังที่ได้กล่าวไป การที่ผู้ใช้นำงานในสัญญาอนุญาตแบบเปิดไปใช้ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ก็เพราะเขาได้ทำตามกติกาที่ทั้งตัวเขาเองและผู้ถือครองลิขสิทธิ์ต่างก็พอใจ

สิ่งนี้คือการแลกเปลี่ยนบนฐานของความพอใจและสมัครใจของทั้งสองฝ่าย — เราอาจเรียกสิ่งนี้ว่าความเกื้อกูลระหว่างกันได้ แต่ที่แน่นอนคือ มันไม่ใช่ความเมตตา ไม่ใช่การทำบุญ ไม่ใช่การให้ทาน และไม่ใช่เรื่องบุญคุณ

(ทัศนคติของ องค์กรที่ บริจาค โค้ดเป็นโอเพนซอร์สแก่สาธารณะและให้ชุมชนมาร่วมทำงานด้วย กับ องค์กรที่ ส่งต่อ โค้ดเป็นโอเพนซอร์สแก่สาธารณะและเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนในการทำงาน จึงเป็นสองทัศนคติที่แตกต่างกันอย่างมาก)

ความสัมพันธ์ระหว่าง ผู้นำงานไปใช้และผู้ให้ใช้งาน ในวัฒนธรรมเสรี จึงเป็นไปในลักษณะเท่าเทียมเสมอกัน นั่นคือ ต่างก็เป็น peer กัน แลกเปลี่ยนกันในฐานะความสัมพันธ์ที่เท่าเทียมกัน

ซึ่งความเป็น peer ที่เสมอกันนี้เอง ที่ก็ไปกันไม่ได้อีก กับเรื่อง authority หรือความสัมพันธ์แบบมีระดับ (client/server, master/slave, …)

ความต้องการสร้างบุญคุณบารมี และ อำนาจในการอนุญาต (อย่างรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม) จึงอาจจะเป็นอีกเหตุ ที่แนวคิดเสรี ใน วัฒนธรรมเสรี อาจจะไปกันไม่ได้กับ สังคมอุปถัมภ์ และ สังคมลำดับชั้น

เช่นนี้แล้ว ในทางหนึ่ง ขบวนการวัฒนธรรมเสรี (free culture movement) จึงอาจจะจำเป็นอยู่เอง ที่นอกเหนือจากความพยายามในการปฏิรูประบบทรัพย์สินทางปัญญาให้มีความเป็นธรรมเสมอภาคขึ้นกว่าเดิมหรือสร้างทางเลือกใหม่ เช่น เนื้อหาแบบเปิดต่าง ๆ แล้ว ก็อาจต้องเข้าร่วมกับการปฏิรูปสังคมโดยรวม เพื่อผลักดันสภาพของสังคม ให้เอื้อกับ แนวคิด เสรี ด้วย

เพราะตัววัฒนธรรมเสรีนั้นไม่ได้อยู่อย่างลอย ๆ หากสัมพันธ์โต้ตอบต่อรองกับวัฒนธรรมอื่น ๆ ในสังคม การเกิดและดำรงอยู่ของวัฒนธรรมเสรีจึงจำเป็นต้องมีสภาพที่เอื้อให้มันทำเช่นนั้นได้

โลกอีกแบบนั้นเป็นไปได้ แค่เปิดฝา แล้วก็แฮ็กมัน

technorati tags:
,
,
,

Knowledge Commons

(ควันหลง/เก็บตกจากงาน Hakuna Matata Night โดย TRN และกลุ่มอาสาสมัครเพื่อสังคมอื่น ๆ เมื่อคืนวันศุกร์ที่ผ่านมา แถวข้าวสาร – ผมไปเสนอเรื่อง Creative Commons แบบเบลอ ๆ – เค้าบอกให้มีแต่รูป เราทำมีแต่ตัวอักษรไป!)

update (2007.05.07): ดาวน์โหลดสไลด์ได้ที่ bact’ bazaar

นอกจากสื่อการเรียนการสอนในรูปแบบ open content แล้ว มากไปกว่านั้น Open Education Movement ยังเสนอ หลักสูตร แนวทาง นโยบาย แนวคิด และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษา โดยมีพื้นฐานอยู่บนหลักการกว้าง ๆ คือ:

  • ความรู้จะต้องฟรีและเปิดให้ใช้/นำกลับมาใช้ได้
  • การร่วมมือกันจะต้องง่ายขึ้น
  • คนที่มอบอะไรให้กับการศึกษาวิจัย ควรจะได้รับการมองเห็นและคำชื่นชม
  • แนวคิดและความคิดนั้นโยงร้อยกันในวิธีที่เราไม่ได้คาดคิด และไม่ได้เป็นเส้นตรงอย่างที่เห็นในหนังสือเรียน

โอเพ่นเอดูเคชั่นให้คำสัญญาที่จะเปลี่ยนแปลงอย่างถึงแก่นทั่วโลก ในวิธีที่ผู้เขียนหนังสือ ผู้สอน และผู้เรียน แลกเปลี่ยนโต้ตอบกัน

เรื่องนี้มีผู้สนใจทั่วโลก (ไม่ใช่ทั้งโลกนะ) รายชื่อเว็บข้างล่างนี้ เน้นหนักไปทางโอเพ่นคอนเทนท์ที่เกี่ยวกับการศึกษา

  • OER Commons – รวมวัสดุการเรียนการสอนที่เผยแพร่ฟรีออนไลน์ กระบวนวิชา, หลักสูตร, บทบรรยาย, การบ้าน, แบบทดสอบ, กิจกรรมในห้องเรียนและห้องปฏิบัติการ, วัสดุการสอน, เกม, การจำลองงาน, และสื่อดิจิทัลอื่น ๆ ทุกระดับ
  • OpenCourseWare Consortium – ระดับอุดมศึกษา (เริ่มต้นจาก MIT, ในประเทศไทยมีจุฬาเข้าร่วม)
  • LearningSpace – ระดับอุดมศึกษา (Open University สหราชอาณาจักร)
  • มหาวิทยาลัยไซเบอร์ไทย – บทเรียนออนไลน์ ระดับอุดมศึกษา ร่วมกับมหาวิทยาลัยนอกไซเบอร์ – ให้ปริญญาด้วย
  • Project Gutenberg – หนังสือ audio book รายชื่อหนังสือ บทวิจารณ์หนังสือ
  • Wikimedia Foundation – ความรู้ทั่วไป สารานุกรม พจนานุกรม เอกสารต้นฉบับ
  • Internet Archive – เก็บเนื้อหาดิจิทัลทุกชนิด เว็บ ภาพเคลื่อนไหว ข้อความ เสียง ซอฟต์แวร์ การศึกษา
  • Open Content Alliance – พันธมิตรโอเพนคอนเทนท์
  • Creative Commons – สัญญาอนุญาต ครีเอทีฟคอมมอนส์ “สามัญรังสรรค์”
  • Science Commons – เพื่อการพัฒนาของการวิจัยวิทยาศาสตร์
  • OS4ED – Open Solutions for Education ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สเพื่อการศึกษา

สำหรับในประเทศไทย น่ามีกลุ่มผู้สนใจเรื่องเหล่านี้อยู่หลายกลุ่ม กลุ่มหนึ่งนั้นคงเป็นพลพรรค TRN
อีกกลุ่มหนึ่งที่รู้จักก็คือ WOICT โดยจำนวนหนึ่งของ WOICT นั้นเป็นอาจารย์/นักวิชาการชาวไทยและต่างประเทศ ที่อาศัยอยู่แถบเชียงใหม่/เชียงราย

… ทำงานร่วมกับ TRN มาพักนึงแล้ว เดี๋ยวขึ้นไปทำกับ WOICT บ้างไหม? 🙂

technorati tags:
,
,